< PreviousAcht tips om groot te worden zonder gaatjes. Wij helpen graag! Tot tien jaar helpen met na-poetsen 8 Met schone mond naar bed Eetmomenten beperken tot maximaal zeven per dag Vanaf negen maanden geen fles meer Voor u geen kosten; uw zorgverzekering betaalt € 7 Vanaf het eerste tandje naar de tandarts. Twee controles per jaar 2 Vanaf doorbraak eerste tandje 1 x per dag poetsen met peutertandpasta 1 Vanaf twee jaar, twee keer per dag, circa twee minuten poetsen 6 435Online onderzoek Kijk naar websites van praktijken bij jou in de buurt. Vind je er specia- le informatie voor kinderen? Denk aan poetstips, tips over voeding en drinken. Krijg je het gevoel dat kinde- ren echt of ‘ook’ welkom zijn? In de jeugdtandverzorging zijn er praktijken die zich alleen maar richten op kinde- ren. Sommigen zijn als ‘stichting’ ge- organiseerd. Eventuele ‘winst’ wordt geïnvesteerd in opleiding, nieuwe technologie en een inrichting afge- stemd op je kind met een speelhoek, poetshoek en verlaagde balie. Kennismaken Laat je rondleiden, voordat je je kind inschrijft. Stel veel vragen. Hoeveel tijd wordt er uitgetrokken voor de contro- le en preventie? Is er tijd en aandacht om je kind te leren poetsen? Hoe worden kinderen op hun gemak ge- steld, bijvoorbeeld door aan te sluiten bij hun taalgebruik of een ‘videobril’ te gebruiken die afleidt tijdens een be- handeling. Heeft de praktijk een frisse, kindgerichte uitstraling en wordt er geïnvesteerd in de nieuwste technie- ken? Een praktisch punt is mogelijk ook de locatie. Kun je er parkeren? Wist je trouwens dat in sommige gemeenten een tandarts ‘aan’ school komt. Dat kan voor later, als je kind wat groter is, best handig zijn. De ‘klik’ Behalve alle zichtbare en meetbare dingen in een mondzorgpraktijk is natuurlijk de ‘klik’ met de behandelaar van belang. Wil je een vrouwelijke of mannelijke tandarts? Een mondhygi- enist met humor of juist serieus? Er zijn nogal wat facetten en persoon- lijke kenmerken die maken dat het contact goed voelt. Het voordeel van een groepspraktijk is dat er meerdere behandelaars zijn. De juiste tandarts voor je kind Het eerste tandje is doorgekomen. Tijd dus voor een eerste bezoek met je kind aan de tandarts of mondhygiënist. Vaak werken ze samen in dezelfde praktijk of zelfstandig onder één dak. Voor een complete mondzorg is het fijn als je kind door beiden kan worden gezien. KIND&TAND MAGAZINE | 21 Inspiratie voor de lunchtrommel In plaats van brood kun je kiezen voor wraps, bagels, sandwich of belegde broodjes, een (pasta) salade, couscous, gezonde pannenkoeken of een stuk hartige taart dat over is van de vorige dag. Denk ook eens aan gesneden fruitmix in apart bakje, zodat het vers blijft. Houd je kind niet van fruit? Strooi er dan koekkruiden of five spices overheen TIP22 | KIND&TAND MAGAZINE De avonturen van Glansje & Tom In de GGD Appstore vind je in de rubriek ‘dagelijks welbevinden’ de app ‘De avonturen van Glansje & Tom’. Deze app is goedgekeurd voor jonge kinderen tot 8 jaar die met ‘fun’ kun- nen leren over mondzorg en voeding. Elke dag kan een vraag worden beantwoord om het kind op een speelse manier kennis bij te brengen. De kracht van herhaling en de vorm (mini-games zoals ‘De reis van de tandenfee’ en ‘Bacteriën schieten’) maken kinderen bewust van goed mondzorggedrag (poetsen en voe- ding). De app is onderdeel van een com- pleet communicatie- en preventie- concept met (gebundelde en losse) mondzorgsprookjes, poetsdiploma’s, kleurplaten, stickervellen, een kleur- boekje en brochures over voeding en angst voor de tandarts. Dit product bevat onnodig veel suikers 63g per verpakking, 14g per 100g 16x Bron: LINDA.nl Goedgekeurde app voor mondzorg- gedrag kinderen Wereldwijd zijn er meer dan 100.000 apps die helpen om de gezondheid te bevorderen. De GGD biedt een AppStore met relevante en betrouwbare apps getoetst door deskundige GGD professionals. Deze zijn overzichtelijk gerubriceerd, bijvoorbeeld naar ‘lichaamsfuncties’, ‘mentaal welbevinden’ en ’dagelijks functioneren’. Om calcium op te nemen in het gebit en het kaakbot is voldoende vitamine D nodig. Zonder vitamine D wordt de niet opgenomen calcium gewoon weer uitgeplast. Als je kind vaak gaatjes (cariës) heeft in tanden en/of kiezen of tandvleesontstekingen, is er kans op een vitamine D-gebrek. Ook pijn in botten en gewrichten of bot- broosheid (osteoporose) kan duiden op te weinig vitamine D. Maar hoe krijgt je kind vol- doende vitamine D binnen? Veel buitenspelen! Zonlicht zorgt na- melijk voor de opname door de huid van vitamine D. En een tekort ontstaat steeds vaker, omdat we meer binnen zitten en niet altijd de juiste voedings- middelen binnenkrijgen. Zorg dat uw kind in de zomer elke dag vijftien minuten naar buiten gaat met blote benen, armen en gezicht. In de winter is dat ook belangrijk met winterkle- ding uiteraard. Vitamine D is een in vet oplosbare vitamine, dus je kind moet de juiste vetten binnenkrijgen. Goede bron- nen zijn vette vis, bijvoorbeeld zalm, eieren, olijfolie, kokosolie, roomboter, lever en kaas. Kinderen tot vier jaar hebben extra vitamine D nodig. Kin- deren met een donkere huid nemen minder vitamine D op uit zonlicht. In beide gevallen kan een supplement nodig zijn. Helaas blijkt uit onderzoek dat de vita- mine D-status van grote groepen van de bevolking ronduit slecht is en dat de aanbevelingen en normaalwaarden aan herziening toe zijn. Grote kans dat je ook wat extra vitamine D kan gebruiken. Vitamine D voor een sterk gebit Van jongs af aan leren we dat melk drinken goed is voor sterke tanden, kiezen en botten omdat er veel calcium in zit. Toch is melk niet de enige bron van calcium en ook niet altijd de meest efficiënte. Noten en groene groenten bevatten bijvoorbeeld veel calcium. Spinazie, bepaalde soorten zeewier en vis bevatten zelfs meer calcium bij eenzelfde gewicht dan melk of yoghurt. KIND&TAND MAGAZINE | 2324 | KIND&TAND MAGAZINEGoed kauwen, minder suiker Omdat wilde dieren planten, fruit en vlees uit de natuur eten, krijgen ze veel minder suiker binnen dan mensen en hebben ze daardoor ook minder gaatjes en andere tandproble- men. Wilde dieren besteden veel tijd aan het kauwen op vezelrijke voedsel. Vezels zijn de delen van een plant of fruit die stevigheid en vorm geven. Door het kauwen op vezels wordt het gebit schoonmaakt. Daarnaast knagen wilde dieren ook op stokken, botten en gras. Net als bij een tandenstoker halen ze daarmee de viezigheid tussen hun tanden en kiezen vandaan. Dieren leven minder lang dan een mens, dus hoeven ze ook minder lang met hun gebit te doen. Maar ook (wilde) dieren kunnen gaatjes krijgen of last hebben van een kies die afbreekt. Zij moeten dan naar de dierenarts of tandarts voor dieren. Poetshulp Sommige diersoorten hebben een poetshulp. De krokodil is er zo één. Hij werkt samen met de plevier, ook wel de ‘krokodilwachter’ genoemd. De krokodil opent zijn grote bek en de plevier pikt de etensresten tussen de tanden vandaan. Makkelijk voor de krokodil en de plevier houdt er zelf een lekkere maaltijd aan over. Tanden, tanden en.. Er zijn ook dieren die zich weinig zorgen hoeven te maken over het schoonhouden van hun tanden. Sommige haaien wisselen wel 30.000 tanden tijdens hun leven. De mees- te haaiensoorten hebben vijf tot zes rijen vlijmscherpe tanden. De achter- ste rijen zijn reservetanden die naar voren schuiven als er gewisseld moet worden. Tandarts voor dieren Er zijn dierenartsen voor huisdieren die gespecialiseerd zijn in het gebit van honden of katten. In een dieren- tuin wordt het gebit van wilde dieren behandeld door een dierenarts. Voor paarden zijn er wel speciale paarden- tandartsen. Zij mogen het paard geen verdoving geven. Daar moet dan weer een dierenarts voor komen. KIND&TAND MAGAZINE | 25 Als je goed voor je tanden en kiezen zorgt, poets je ze elke dag om gaatjes te voorkomen. Maar hoe zit dat eigenlijk bij wilde dieren? En bestaat er eigenlijk een tandarts voor (wilde) dieren? 26 | KIND&TAND MAGAZINE Voeding en gezonde tanden In onze voeding en dranken zitten zuren. Deze zuren maken het tandglazuur direct na het eten en drinken een beetje zachter. Beperk het aantal eet- en drinkmomenten bij kinderen van 0-4 jaar tot maximaal 5 per dag en vanaf 5 jaar tot maximaal 7 per dag. Gezonde tussendoortjes Leer je kind wennen aan vaste mo- menten waarop het een (gezond) tussendoortje krijgt, zoals een stukje kaas, komkommer enzovoorts. Als je kind gezond eet, mag hij best een keertje snoepen. Ga er ontspannen mee om, maar laat je kind zien dat te vaak en te veel zoet niet goed is. Geef een kind maximaal twee keer per dag fruit(hapjes), zoals appels, sinaasap- pels, bananen, bessen en druiven. Fruit is gezond, maar bevat ook zuren die het tandglazuur aantasten. Wachten met poetsen Wacht minimaal een half uur met poetsen na het eten of drinken van zuren. Het tandglazuur is dan zachter en kan makkelijker worden aangetast. Gaatjes van de fles Zuigflescariës is een bijzondere vorm van tandbederf. Als je baby of peuter langdurig of vaak sabbelt aan een zuigfles met bijvoorbeeld moeder-, opvolg-, of koemelk, vruchtensap of drinkyoghurt kunnen er gaatjes ontstaan. Zorg dus dat je peuter de zuigfles niet continu bij de hand heeft. Leer je kind water drinken! Wil je toch vruchtensap geven, verdun dit dan al- tijd met water en spoel na het drinken de mond van je kind met water. Onthoud dat drinken (alles behalve water en thee zonder suiker) ook meetelt als een zoetmoment en dit samen met de eetmomenten maxi- maal 7 per dag mogen zijn. Invloed van medicijnen Sommige vloeibare medicijnen met smaakjes voor kinderen bevatten suikers. Vraag je huisarts of apotheker naar suikervrije alternatieven of kijk op de bijsluiter of je medicijnen mag op- lossen in yoghurt, vla of appelmoes. Spoel vervolgens na met water.KIND&TAND MAGAZINE | 27 Zongedroogde tomaten- bonenspread Experimenteer met deze spread op een volkoren boterham met rauwe groenten, een gekookt eitje, gegrilde courgette of paprika. Nodig ½ theelepel venkelzaad 50 gram zongedroogde tomaten op olie met 1 ½ eetlepel olie uit de pot 150 gram kidneybonen, uitgelekt en afgespoeld 1 theelepel zoet gerookte paprikapoeder 1 theelepel tamari of sojasaus 1 theelepel appelciderazijn 1 teentje knoflook, fijn gesneden 1 kleine gedroogde dadel, ontpit 2 eetlepels water Koekenpan Foodprocessor/ blender of staafmixer Potje met deksel Bereiding Rooster het venkelzaad in de koekenpan op laag vuur. Let op deze verbranden snel. Doe de geroosterde venkelzaadjes samen met alle andere ingrediënten in de foodprocessor of blender. Draai tot een mooie gladde massa. De spread blijft in de koelkast ongeveer drie tot vijf dagen goed. Wil je deze langer bewaren? Vries kleinere porties in en ontdooi naar behoefte. koelkast ongeveer drie tot vier dagen goed. Wil je deze langer bewaren? Vries kleine porties in en ontdooi naar behoefte. Zoet beleg Als je zoet beleg dun op een boterham smeert, bespaar je bijna één suikerklontje TIPHelp! Mijn baby krijgt tandjes Wat kun je doen? • Masseer het tandvlees met je vinger of een baby tandenborstel. • Koop een speciale bijtring. De te- gendruk verlicht de pijnlijke druk van doorkomende tandjes. • Laat je baby iets kouds drinken of eten dat bij zijn/haar leeftijd past. Kou koelt het tandvlees en vermin- dert daardoor de pijn. • Overleg met je huisarts of je een paracetamol zetpil mag geven die bij zijn/haar leeftijd past. • Overleg met je tandarts of je een verdovende gel mag gebruiken. Gelukkig komt er een moment, waarop de zon weer doorbreekt. Het eerste tandje is een feit. Het is erg belangrijk dat je gelijk begint met tandenpoetsen, omdat nieuwe tandjes kwetsbaar zijn. Het glazuur is nog niet goed uitgehard, waardoor de kans groter is op gaatjes. En vanaf het eerste tandje, bezoek je natuurlijk de tandarts. Worst Samengestelde worsten zoals salami, boterhammenworst of kookworst bevatten veel toegevoegde suikers en zout voor een lange houdbaarheid. Alle leverproducten, zoals leverworst, hebben een hoge concentratie vitamine A. Voor kinderen is deze dosering snel te hoog. TIP 28 | KIND&TAND MAGAZINEKIND&TAND MAGAZINE | 29 Slapeloze nachten en het gevoel niets te kunnen doen voor je baby…Veel ouders delen deze ervaring als hun baby tandjes krijgt. Baby’s kwijlen meer, zijn uit hun doen, hebben gezwollen tandvlees, willen op alles bijten en kauwen, zitten veel aan hun wangen of oren, slapen slecht en willen niet eten. De weerstand wordt minder, zodat je baby vatbaarder is voor een verkoudheid en (besmettelijke) ziekten. Je moet even door deze periode heen bijten, maar je kunt de pijn wel verzachten. Borstvoeding, de zuigfles en cariës De voordelen van borstvoeding zijn talrijk, maar hoe zit het met het risico op gaatjes (cariës)? De eerste tandjes breken tussen de zes en negen maanden pas door. En in Nederland krijgt maar één op de vijf kinderen na zes maanden nog borstvoeding. Ook na het krijgen van tandjes is borst- of flesvoeding geen probleem, de frequentie van inname is wel belangrijk. Ook dan geldt de regel: maximaal vijf eet-en drinkmo- menten per dag. Wanneer een kind gedurende de gehele nacht kan drin- ken uit de borst of fles, verhoogt dit het risico op het ontstaan van gaatjes. Vanuit tandheelkundig oogpunt laat je je kindje vanaf negen maanden uit een bekertje drinken. Zuigflescariës ontstaat door zuigflessen gevuld met melk of zoete drank mee naar bed te geven. De fruitspeen is geen aanrader Wellicht heb je ‘m bij de supermarkt of in de reclame al een keer voorbij zien komen: de fruitspeen, sabbelzak of gezonde speen. In de speen kun- nen stukjes fruit worden gedaan, waar het kind op kan zuigen en spelender- wijs leert wennen aan smaken. Is deze fruitspeen wel zo verstandig? Kort en krachtig: de fruitspeen is slecht voor het gebit. In fruit zitten veel natuurlijke suikers, waardoor een gaatje (cariës) op de loer ligt. Omdat de pH-waarde van fruit laag is, is er daarnaast ook gevaar voor erosie (oplossen tandglazuur). Het constant sabbelen op een fruitspeen en de daarbij behorende blootstelling van suikers aan het gebit, is dus funest voor het gebit van je kind. Ook heeft de grootte van de speen invloed op de mondmotoriek. Door- dat de tong naar beneden wordt gedrukt, ontstaat er een lage tongligging met allerlei logopedische en orthodontische gevolgen. Tenslot- te went je kind alleen aan de structuur van een voedingsmiddel als hij erop leert kauwen, dus ook daarbij helpt de fruitspeen niet. Tuitbeker of gewone beker? Gebruik een normale beker met twee grote handvatten zoals een Dombo- beker. De mondmotoriek moet zich ontwikkelen, net als de fijne motoriek om een beker vast te houden. Een tuitbeker helpt hier niet bij. Zo’n beker voorkomt alleen dat je kind morst. Zet je kind in zijn eigen stoeltje en geef een halfvolle beker. Ga er naast zitten en stuur bij. In het begin zal je kind veel knoeien, maar langzaam leert hij de beker op de juiste manier vast te houden en te drinken. Een tuitbeker zit dit proces alleen maar in de weg en kan ook voor logopedische en orthodontische problemen leiden. Next >