KIND&TAND MAGAZINE | 1 MAGAZINE DOOR MONDZORGSPECIALISTEN VOOR JONGE OUDERS | UITGAVE 2026 Wanneer naar de tandarts? Een gezond gebit voor een schitterende toekomst Wie doet wat bij de tandarts? de mondhygiënist Nu met mini-sprookje ‘De taarten van Glansrijk’2 | KIND&TAND MAGAZINE Alweer vierentwintig jaar geleden zochten we een tandarts voor onze eerste dochter. Ze was toen twee jaar oud, dus iets ouder dan hoe het advies nu luidt: vanaf het eerst tandje naar de tandarts. Zowel mijn vrouw als ik bezochten ieder een ‘eigen’ gezinstandarts. ‘Gewoon’ goede tandartsen, maar was één van beiden ‘de’ tandarts voor ons kind? Nee, dat vonden we niet en dat zat ‘m in ons gevoel. De sfeer van de praktijk, de inrichting, de tijd en de aandacht. Voor ons was het goed, maar voor je kind wil je toch iets meer. Op zoek dus naar praktijk waar alles ‘kinderen ademt’. Alweer meer dan twaalf jaar jaar ge- leden mocht ik starten als algemeen directeur bij JTV Mondzorg voor kids. ‘Specialist’ in mondzorg voor kinderen en dus alleen voor kinderen tot 18 jaar, kreeg ik in de selectiefase te horen. Ik had nog nooit over een dergelijk specialisme gehoord. Eenmaal aan de slag maakte ik kennis met de mondzorgteams en kreeg al snel een eerste indruk van het ver- schil. Hoe anders ‘voelde’ de controle en de behandeling aan de behandel- stoel met wat ik gewend was bij de ‘kindertandarts’ van mijn, inmiddels, twee volwassen dochters. Een gezelli- ge wachtkamer met spelletjes, even door de knieën bij de ontvangst, een persoonlijk welkom, peuters die kwa- men kennismaken door even te ‘vlie- gen’ op de stoel. De mondzorgspeci- alisten spraken de taal van het kind, er werd zelfs een tandenliedje gezongen en na afloop was er een cadeautje als beloning. Ik was (blij) verrast. Nu, alweer meer dan twaalf jaar verder, is de focus op preventie van het kindergebit nog sterker gewor- den. Hoe krijgen we de beste mo- tivatie voor mondhygiëne? Altijd in wisselwerking met de ouder en het kind zelf, op basis van de methode motivational interviewing. Verder zijn alle praktijken kindgericht en state-of- the-art verbouwd, in enkele gevallen compleet vernieuwd. Er is stevig ingezet op toetsbare kwaliteit; proto- collen en richtlijnen, externe visitatie en keurmerken. Aan alle eisen wordt meer dan ruimschoots voldaan. Een aantal professionals uit mijn begintijd zijn er nog. Enthousiast werken zij mee met de vernieuwingen en leren ze door training en opleiding dagelijks bij. Kortom, ‘specialisten’ in de mond- zorg voor kinderen. Het bestond, bestaat en kan beter. Altijd weer. Ik ben nog steeds gedreven om mij in te zetten voor de mondzorg van kinderen. Vanuit de missie van JTV Mondzorg voor kids hebben we daarbij ook bijzondere aandacht voor kinderen uit kwetsbare groepen. Kin- deren voor wie een frequent bezoek aan de tandarts niet vanzelfsprekend is. Die zijn er helaas nog veel te veel. Daarom werken mondzorgprofessio- nals van ons als ‘mondzorgcoach’ op een groot aantal consultatiebureaus, geven we poetslessen op basisscho- len, ontwikkelden wij dit magazine én investeren we veel in preventie. Dat kunnen we omdat we geen win- stoogmerk hebben. Eventuele ‘winst’ komt altijd weer ten goede aan onze mondzorg van uw kind(eren). En dit alles doen we samen met Prinses Glansje, de prinses met de stralend witte tanden en haar vriendje Tom. Graag ontvang ik u in één van onze praktijken. Raoul Trentelman ColumnIn deze uitgave Colofon Wanneer naar de tandarts?4 De mondhygiënist8 De ontwikkeling van het kindergebit 10 Een gezond gebit voor een schitterende toekomst van je kind 12 Goed poetsen is het halve werk15 Elektrisch poetsen of poetsen met handtandenborstel? 16 Het cariës-monster 18 De juiste tandarts voor je kind 21 Goedgekeurde app voor mondzorggedrag kinderen 22 Vitamine D voor een sterk gebit23 Hebben (wilde) dieren ook gaatjes? 24 Voeding en gezonde tanden26 Help! Mijn baby krijgt tandjes28 Tips voor moeilijke of kritische eters30 Proefhapjes voor je baby 31 Zuigen op speen, vinger of duim schattig? 32 Gezond kinderfeestje36 ‘Oh nee, daar heb je de boor!’37 Vragen aan de mondzorgcoach op het consultatiebureau 38 Feit of Fabel? 39 Kinderdiëtist belangrijk voor een gezond kindergebit 40 Locaties JTV Mondzorg voor kids 42 Minder gaatjes door routine en structuur in gezin 43 Zijn natuurlijke suikers beter dan ‘gewone’ suiker? 44 Geen verband tussen obesitas en cariës46 Wat doet een gebitsbeschermer?46 Kind&Tand is een uitgave van de Stichting tot Bevordering van de Jeugdtandverzorging. Redactie Raoul Trentelman Jessica Benedictus Vormgeving Combat.nl Oplage 50.000 exemplaren Drukwerk Drukwerkcoaching.nl Rechten en Diclaimer De inhoud van Kind&Tand is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid in samenwerking met mondzorgspecia- listen en met advies van deskundigen van consultatiebureaus samengesteld. Toch kunnen wij niet garanderen dat de informatie altijd klopt. De redactie aanvaardt geen aansprakelijkheid voor directe of indirecte schade, van welke aard ook, die voortvloeit uit of in enig opzicht verband houdt met de inhoud. Heeft u voorstellen die bijdragen aan verbetering van de inhoud, dan zien wij die graag tegemoet’. Contact Meer weten over Kind&Tand? Mail met Raoul Trentelman r.trentelman@mondzorgvoorkids.nl © KIND&TAND 2026 MAGAZINE DOOR MONDZORGSPECIALISTEN VOOR JONGE OUDERS KIND&TAND MAGAZINE | 34 | KIND&TAND MAGAZINE Wanneer naar de tandarts? Lees er alles overKIND&TAND MAGAZINE | 5 Twee keer per jaar controle Tijdens een controle kijkt de tandarts het gebit na. De tandjes worden ge- teld en er wordt gekeken of het gebit zich op een goede manier ontwikkelt. Het meest voorkomende probleem bij het melkgebit zijn gaatjes, ook wel cariës genoemd. Gaatjes komen meestal voor in de kiezen. Gaatjes die groter worden, kunnen pijn of ontstekingen veroorzaken. Daardoor kunnen op den duur melktanden of -kiezen afbrokkelen, kan het kind pijn krijgen en kan er schade ontstaan aan het blijvende gebit. Het is dus be- langrijk om ook het melkgebit goed te onderhouden en gaatjes te voor- komen of te laten behandelen. Tandsteen is een soort kalk dat zich afzet op de tanden in de buurt van de speekselklieren. Dit komt meestal voor bij wat oudere kinderen en volwassenen, maar soms ook bij jonge kinderen. Tandvlees kan gaan ontsteken door tandsteen. Daarom is het belangrijk om tijdens de controle tandsteen te laten verwijderen. Lees verder op pagina 6 Vanaf het eerste tandje De meeste ouders (bijna 95%) bezoe- ken trouw het consultatiebureau de eerste vier jaar, maar veel kinderen gaan pas na hun vierde jaar naar de tandarts. Dan heeft 30 tot 40 procent al gaatjes. Het advies is om vanaf het eerste tandje naar de tandarts te gaan. Je kind went dan al vroeg aan de stoel en de ontwikkeling van het gebit wordt goed in de gaten gehou- den. Bereid je kind voor op het eerste bezoek. Vertel dat er een bijzondere stoel is die op en neer kan wippen, een grote lamp en een lieve meneer of mevrouw die even in de mond kijkt. Kinderen zijn gevoelig voor positieve signalen. Als je zelf ontspan- nen bent, is je kind dat ook. Dit product bevat onnodig veel suikers 199g per verpakking, 20g per 100g 50x Bron: LINDA.nl6 | KIND&TAND MAGAZINE Gaatje behandelen Moet een gaatje worden gevuld? Laat de tandarts de behandeling goed uit- leggen en geef je kind de ruimte om vragen te stellen. Wees eerlijk, want anders verliest je kind vertrouwen in je uitleg en die van de tandarts. Dit kan problemen geven bij behande- lingen in de toekomst. De tandarts gebruikt woorden die aansluiten bij het ontwikkelingsniveau van je kind. ‘Een van de kiezen of tanden is ziek en moet beter worden gemaakt’, is een voorbeeld. Een verdoving kun je ‘slaapdruppels’ noemen en een haak- je een ‘aanwijsstokje’. Na elke behandeling krijg je van de mondzorgprofessional een persoon- lijk advies, bijvoorbeeld over eten na de verdoving om te voorkomen dat je kind op zijn/haar lip of wang bijt. Na een fluoridebehandeling mag je kind een uur niet eten en drinken. En na het plaatsen van een hall-kroon kan je kind een strak gevoel ervaren, of dat de kiezen niet op elkaar passen. Sealen Bovenop kiezen zitten vaak groeven en putjes waar eten in kan achter- blijven. Als je goed poetst, kunnen er geen gaatjes ontstaan, maar tijdens de doorbraak van de blijvende kiezen kunnen de haren van je tandenborstel niet alle putjes en groeven bereiken. Er kunnen dan gaatjes ontstaan. Om het proces te stoppen, kan de tandarts het verstandig vinden om één of meer kiezen een bescherm- laagje te geven. Dat heet sealen. Door dat beschermlaagje zijn de kie- zen aan de bovenkant glad en beter beschermd tegen gaatjes. Fluoride- behandeling Fluoride is een stof die het tandgla- zuur sterker maakt en beschermt tegen zuren. Fluoride zit in fluoride- tandpasta, waarbij de hoeveelheid is afgestemd op de leeftijd van het kind. Als fluoridetandpasta niet voldoende helpt, kan een fluoridebehandeling nodig zijn. De mondzorgprofessio- nal brengt door middel van een klein kwastje een fluoridegel aan op de plekken waar je tanden het het meest nodig hebben. Vaak kun je een smaak kiezen en het voelt een beetje plak- kerig. Na een fluoridenbehandeling mag je kind een uur niet eten, drinken of spoelen. Hierdoor kan de fluoride extra goed inwerken op tanden en kiezen. Samen poetsen De tandarts, mondhygiënist of pre- ventie-assistent geeft advies over de mondverzorging van je kind en doet voor hoe je het gebit van je kind het beste poetst. Elke kind is anders en samen met de tandarts wordt ge- keken naar de beste manier om de tanden van je kind te poetsen. De eerste tandjes van je baby kun je poetsen met je vinger, waar je een gaasje om hebt gewikkeld en later met een passende babytanden- borstel. Kleine kinderen kun je op de commode leggen. Je kunt ook schuin achter je kind gaan staan en zijn hoofd in je arm leggen. Kinderen doen hun ouders graag na. Poets mee of laat je kind jouw tanden en kiezen eens poetsen. Met peuters en kleuters poets je twee keer per dag twee minuten met een tandenborstel met zachte haren. Flu- oride draagt bij aan een gezond gebit. Peuter- en kleutertandpasta met fluoride zijn afgestemd op de leef- tijd van je kind. Het is niet erg als de tandpasta per ongeluk wordt door- geslikt. Je hebt trouwens maar een klein beetje tandpasta nodig, minder dan een doperwt. Het advies is om je kind de gehele basisschoolperiode te helpen bij het (na)poetsen. Er zijn verschillende poetsapps te krijgen die het poetsen leuk maken, zoals ‘De avonturen van Glansje & Tom’. Wanneer mag ik naar de tandarts? Vervolg pagina 5KIND&TAND MAGAZINE | 7Wie doet wat bij de tandarts? De mondhygiënist ‘Mijn dag is nooit hetzelfde’, vertelt Hilde Maas, mondhygiënist bij JTV Mondzorg voor kids. ‘Ik geef advies en een poetsinstructie bij een puber, doe vervolgens een controle bij een kindje van 6 jaar waarna ik verdoving geef en een vulling maak bij een 12-jarige. Sommige behandelingen voer ik uit in opdracht of onder toezicht van mijn collega tandarts. Tandartsen en mondhygiënisten werken nauw samen voor de beste zorg.’ Preventie is belangrijk Goede mondhygiëne start bij pre- ventie vanaf het doorkomen van de eerste melktandjes, zo rond de 6 tot 8 maanden. ‘We noemen dat bij JTV ook wel ‘wen-afspraken’, zegt Hilde. ‘We gaan samen tandjes tellen en maken kennis met wat de behandel- stoel allemaal kan. Ook geven we tips voor het tandenpoetsen thuis, want dit is niet altijd makkelijk bij een klein kindje. Het is belangrijk dat je kind van jongs af aan leert dat poetsen be- langrijk is en erbij hoort. Iedere avond voor het slapen en het liefst ook in de ochtend. Maak van het poetsmoment iets ‘leuks’, zing een liedje, gebruik een poetsapp of lees na het poet- sen een leuk verhaaltje als beloning, bijvoorbeeld één van de avontuurlij- ke mondzorgsprookjes van Prinses Glansje.’ Wat doet de mondhygiënist? De mondhygiënist kan in de meeste gevallen zelfstandig werken zonder dat een tandarts aanwezig is. Dit gaat bijvoorbeeld om het uitvoeren van (poets)controles, het geven van instructies en professioneel reinigen van de tanden, het maken van be- schermlaagjes en het aanbrengen van fluoride applicatie. Voor het geven van anesthesie (verdoving) en het prepareren van kleine gaatjes (primai- re cariës), is wel een opdracht van de tandarts vereist. Aanwezigheid van de tandarts is niet nodig, deze geeft toestemming in het patiënt dossier. Voor het maken van een röntgenfoto moet de tandarts binnen de huidige regelgeving wel in de praktijk aanwe- zig zijn. In een kindertandartsenpraktijk werken verschillende professionals samen aan een gezond kindergebit, zoals kindertandartsen, mondhygiënisten, kindertandverzorgenden en (preventie)assistenten. In deze uitgave van ‘Kind & Tand’ maak je kennis met de mondhygiënist. 8 | KIND&TAND MAGAZINE Hilde Maas, mondhygiënist bij JTV Mondzorg voor kids Kijk ook naar de informatieve video’s van Hilde op mondzorgvoorkids.nl.KIND&TAND MAGAZINE | 9 • Advies en voorlichting over ondera houd gebit, tandvleesaandoeningen en voedingsgewoonten • Verwijderen van tandsteen, tandplak en aanslag • De conditie van tandvlees in kaart brengen • Aanbrengen van fluoride • Sealen van tanden en kiezen (om gaa tjes te voorkomen kunnen de groefjes en putjes in tanden en kiezen opgea vuld worden met een fissuurlak) • Polijsten van vullingen • Reinigen van worteloppervlakken onder het tandvlees • Gebitsafdrukken maken • Behandelen van kleine gaatjes • Lokale verdoving geven • Röntgenfoto’s maken Preventie en behandeling door de mondhygiënist Ontbijtgranen Kies bij voorkeur altijd uit de minder suikervariant, voorbeelden zijn muesli, haver of meergranenvlokken, volkoren- of meergranen pap. Je kunt het ontbijt aanvullen met vers of gedroogd fruit, kinderhandje noten of zaden en pitten. Kinderen tot vier jaar kun je ook volle zuivelproducten aanbieden. TIPNext >